LuxFlash › Grammar
Not a reference grammar — the things a learner trips over in the first year, each with examples you might say out loud. Eight of the hardest are explained in Russian too.
Moien works any time of day. More specific: Gudde Moien (good morning), Gudden Owend (good evening), Gutt Nuecht (good night). Goodbye is Äddi, or Awar (more casual).
wann ech gelift (w.e.g.) = please. Merci (villmols) = thank you (very much). 'Et deet mir leed' = I'm sorry. 'Watgelift?' = pardon/what did you say?
wien (who), wat (what), wou (where), wéini (when), firwat (why), wéi (how), wéivill (how much/many).
Luxembourgish borrows heavily from French: Merci, Pardon, d'Gare, de Camion, de Congé, den Timber (stamp), fëmmen (fumer). If you know French, you get free vocabulary.
ë = neutral schwa sound (Lëtzebuerg). é = sharp closed e. ä = open è sound (wäert). Getting these right instantly improves your accent.
ech sinn, du bass, hien/si/hatt ass, mir sinn, dir sidd, si sinn.
ech hunn, du hues, hien/si/hatt huet, mir hunn, dir hutt, si hunn.
ginn means 'to give', 'to become', and builds the passive. ech ginn, du gëss, hien gëtt, mir ginn, dir gitt, si ginn.
kënnen (can): ech kann. mussen (must): ech muss. wëllen (want): ech wëll. däerfen (may): ech däerf. sollen (should): ech soll. Second verb goes to the end as infinitive.
Модальный глагол стоит вторым, смысловой — в конце предложения в инфинитиве.
Spoken Luxembourgish uses the perfect: hunn or sinn + participle (usually ge-...). Movement/change verbs take sinn.
Прошедшее время строится через hunn или sinn + причастие. Движение и изменение состояния — с sinn.
Prefixes like un-, mat-, op-, aus- split off and go to the end, like German.
Like English 'to' or German 'zu'. With separable verbs, ze goes inside: unzefänken.
Use the present + a time word (muer, geschwënn, d'nächst Woch). wäerten exists but mostly expresses probability.
Будущее обычно выражается настоящим временем плюс слово времени. Отдельная форма нужна редко.
wëssen = to know facts (ech weess). kennen = to know people/places (ech kennen). Same split as German wissen/kennen.
gär hunn = to like/love. Ech hätt gär... = I would like... (THE phrase for shops and restaurants).
Like German 'es gibt'. Very common in descriptions.
The conjugated verb is always the second element. If you start with a time or place word, the subject moves after the verb.
Глагол всегда второй. Если предложение начинается с обстоятельства, подлежащее уходит за глагол.
After well (because), datt (that), wann (if/when), the verb goes to the END of the clause.
В придаточном с datt (что) или well (потому что) сказуемое уходит в самый конец.
net negates verbs and adjectives; keen (m/n) and keng (f/pl) negate nouns, like 'no/none'.
net отрицает глагол/прилагательное; keen отрицает существительное.
Masculine: den (de before most consonants). Feminine and neuter and plural: d'. There is no case ending chaos like German nominative/accusative for d'.
Masculine + neuter: en (an 'en Apel'). Feminine: eng. E/en follows the n-rule: 'e Buch' but 'en Auto'.
A final -n(n) is dropped before most consonants, but kept before vowels and before n, d, t, z, h. This is why you see both 'den' and 'de'.
ech, du, hien (he), si (she), hatt (it — also used for girls/young women), mir (we), dir (you pl./polite), si (they).
mäin/meng (my), däin/deng (your), säin/seng (his/its), hiren/hir (her/their), eisen/eis (our), ären/är (your, polite/plural). First form m/n, second form f/pl.
Use du with friends and family, Dir (verb form like plural) with strangers, officials, at the Gemeng. When unsure, use Dir.
К незнакомым и на экзамене — вежливое Dir (вы) с формой глагола на -t.
Makes things small/cute; the noun becomes neuter. Plural often -ercher. d'Meedchen (girl) is grammatically neuter — that's why it takes hatt.
mat (with), bei (at/near), vun (from/of), zu (in, for towns: zu Lëtzebuerg), no (after/towards), aus (from/out of) — all take the dative.
eent, zwee, dräi, véier, fënnef, sechs, siwen, aacht, néng, zéng, eelef, zwielef.
Like German: 24 = véierazwanzeg ('four-and-twenty'). Tens: zwanzeg, drësseg, véierzeg, fofzeg, sechzeg, siwwenzeg, achtzeg, nonzeg, honnert.
Wéi spéit ass et? — Et ass zwou Auer. Half hours point FORWARD: hallwer dräi = 2:30 (half of the third hour).
Méindeg, Dënschdeg, Mëttwoch, Donneschdeg, Freideg, Samschdeg, Sonndeg. 'On Monday' = e Méindeg / méindes (every Monday).
Unlike German, Luxembourgish compares with méi + adjective (like French 'plus'). Superlative: am + adjective + -sten.
Сравнение: méi … wéi = более … чем; esou … wéi = такой же … как.
Drill the words that go with them →
Everything else here for somebody who has just moved to Luxembourg. All free, none of it asks for an account.